Zo sterk, opvallend en snel als de tijger is, boezemt hij ook ontzag in… en angst. De Tijger lijkt dan ook een passend teken in deze tijd waarin we vraagtekens kunnen plaatsen bij de continuïteit c.q. stabiliteit van ons bestaan.  Mondiaal zien we economische stagnatie en verkiezingen die zullen leiden tot andere politieke verhoudingen. De B(R)IC landen komen op, en de oorlogen in het Midden Oosten gaan door. Het Verre Oosten wordt wellicht wel het Verre Westen. De ecologische noodklok slaat schaarste van grondstoffen, het opraken van water, de uitputting van natuur en energiebronnen en verregaande klimatologische veranderingen. In sociaal opzicht staat de welvaartsverdeling onder druk en beïnvloedt de wereldwijde armoede steeds nadrukkelijker de agenda waarbij terrorisme een meer dan latent risico blijft vormen.

Van ‘spullen-economie’ naar ‘bijdrage-economie’

Alles wijst er op dat 2010 – het jaar van de Tijger -  een spectaculair jaar zal worden; een tijd van intense activiteit en verandering. Onze waarden zijn collectief en fundamenteel aan het veranderen. Onze micromotieven worden meer en meer congruent met het macrogedrag.  Er ontstaat een meer duurzame beschaving en van een ‘spullen-economie’ gaan we naar een ‘bijdrage-economie’ –  just do good! Heel langzaam ontstaat er ook een meer coöperatieve wereld. De technologische ontwikkelingen van met name  de laatste tien jaar hebben democratische samenwerkingen natuurlijk gemaakt (co-create en collaborate) waarbij internet zorgt voor gelijkheid in de basis door het bieden van vrij toegankelijke informatie. De technologie- en IT-branche blijven zich razendsnel ontwikkelen en hebben grote invloed op bedrijf en maatschappij. Waarschijnlijk komen er meerdere innovatieve producten op de markt die onder een brede bevolking ingeburgerd raken. In voorgaande jaren van de Tijger werden beroemde bouwwerken geopend, zoals het Panamakanaal, de Aswandam en de langste hangbrug ter wereld in Akashi, Japan. Ook in dit jaar van de Tijger gaan grote projecten van start of zullen die juist worden afgerond.

Arbeidsmarkt is flexibel en inflexibel tegelijk

De economische ontwikkeling vraagt om verdere herstructurering van bepaalde bedrijfstakken hetgeen kan leiden tot stakingen. Sowieso is sociale onrust te verwachten, omdat de verhoudingen op dit gebied dringend toe zijn aan herstructurering. Het poldermodel met werkgevers-, werknemersorganisaties en overheid vertegenwoordigt afnemend de achterban. Zo lukte het minister Donner afgelopen jaar niet om de uitzend-cao algemeen verbindend te verklaren omdat de werknemersorganisaties waarmee afspraken waren gemaakt niet vertegenwoordigend genoeg bleken te zijn. Een steeds grotere groep deelnemers aan het economische proces wordt stilzwijgend gebruikt als buffer: 9% tot 13% van de beroepsbevolking is ZZP’er en derhalve buiten de solidariteit gedrukt. Alle ZZP-contracten en tijdelijke arbeidsovereenkomsten tesamen vertegenwoordigen een werkende populatie van ca. 2 miljoen. Frappant is dat als je ZZP en klein MKB bij elkaar optelt je ook op een werkende populatie van 2 miljoen uitkomt. Hoezo is er geen flexibele arbeidsmarkt?

De arbeidsmarktproblemen zijn het gevolg van het lang geroemde long life employment. Anders gezegd: de flexibele arbeidsmarkt bestaat dankzij het feit dat het andere deel niet flexibel is. Long life employment bestaat niet meer, maar het mobiel krijgen van mensen met lange dienstverbanden is geen sinecure en hun afvloeiing is onbetaalbaar. Een deel van de werkende samenleving is actief in een soort Amerikaans systeem terwijl de andere acteert in een heel beschermde omgeving. Er zal steviger moeten worden ingezet op de transformatie van laaggeschoolde werkers en langdurig werklozen naar werk.

Heeft de crisis wel lang genoeg geduurd?

We zijn afgestapt van levenslang in dienst maar blijven wel een leven lang werken: individueel sparen voor inactieve werkzame periodes in het leven (pensioen 2.0) en belonen op basis van talent en prestatie in plaats van functie. De woorden van Gandhi lichten in die context extra op: als je doet wat je leuk vindt, hoef je nooit te werken.  Dus op naar een leven lang gepassioneerd bezig zijn. ‘Gepassioneerd en oplettend’ zoals ik al eerder heb verwoord in het boek De Blue Chip Manager. De CHIP (Conscious Happy Independent Professional) is mentaal onafhankelijk, doet actief aan zelfmanagement en zelfontwikkeling en realiseert zich terdege dat hij/zij in een opdracht zit en niet in een functie. Daarbij rijst de vraag of de crisis lang genoeg heeft geduurd om de opkomst van de ‘oprechte en integere organisatie’ af te dwingen: geloofwaardig en servicegericht, onderling vertrouwen, in balans met stakeholders, samen ontspannen hard werken aan producten en diensten die echt iets betekenen tegen een faire prijs.  80% rendement op polissen is not done, maar hoe zit het met de 200% tot 300% marges op kleding en andere producten?

In de flexmarkt staan marges van bureaus onder druk en worden nieuwe verdienmodellen meer en meer het panacee. Tarieven van professionals worden kritisch bekeken doch reëel bevonden. Menig zelfstandig professional heeft immers het afgelopen jaar een deel van de spaarpot of het huis noodgedwongen opgegeten.  Flexibilisering werkt voor organisaties… Flexibel maakt vitaal, en dat geldt ook voor de zelfstandig professional. Investeren in flex wordt ‘normaal’; slimmer werken en slimmer leven!

Een jaar vol passie gewenst!

Al met al belooft dit ‘Jaar van de Tijger’ een actief jaar te worden. Hoe vitaal het jaar van de Tijger is, zien we onder meer  terug op het gebied van sport en prestaties. Zowel de Olympische Winterspelen in Vancouver als het FIFA WK in Zuid-Afrika zullen weer zorgen voor de nodige spanning en spektakel. De ontwikkelingen en het tempo van het jaar zullen voor ons allen de nodige kansen scheppen, er is volop potentieel. Ik hoop van harte dat het ons allen goed vergaat de komende twaalf maanden en dat we het beste maken van de mogelijkheden die dit spectaculaire en vaak opwindende momentum brengt.  De eerste dag van een leven lang gepassioneerd bezig zijn start vandaag!

Namens het Team Blue Carpet,

Steve Sichtman